Nếu phải chọn một từ khóa để mô tả những gì đang diễn ra trong nền kinh tế toàn cầu hiện nay, có lẽ đó là sự thay đổi.

- Công nghệ thay đổi.
- Khách hàng thay đổi.
- Thị trường thay đổi.
- Mô hình kinh doanh thay đổi.

Thậm chí những ngành nghề từng được xem là ổn định nhất cũng đang phải đối mặt với những biến động chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nguồn lực quan trọng nhất của doanh nghiệp không còn đơn thuần là vốn, công nghệ hay quy mô sản xuất. Đó là năng lực đổi mới sáng tạo. Đó cũng là lý do KisStartup lựa chọn "Đổi mới sáng tạo" là từ khóa của chuyên mục Điểm nhấn tuần này.

Đổi mới sáng tạo không chỉ dành cho startup

Khi nhắc đến đổi mới sáng tạo, nhiều người thường nghĩ đến các startup công nghệ, các phòng nghiên cứu hiện đại hay những phát minh mang tính đột phá.

Tuy nhiên, qua hơn một thập kỷ làm việc với doanh nghiệp, startup, trường đại học, tổ chức phát triển và các cơ quan quản lý tại nhiều địa phương khác nhau, KisStartup nhận thấy rằng đổi mới sáng tạo xuất hiện ở nhiều hình thức hơn chúng ta tưởng.

- Một hợp tác xã thay đổi cách kể câu chuyện sản phẩm.
- Một doanh nghiệp sản xuất thử nghiệm kênh bán hàng mới.
- Một cơ sở du lịch cộng đồng xây dựng trải nghiệm mới cho khách hàng.
- Một doanh nghiệp xuất khẩu chuyển từ bán sản phẩm sang bán giải pháp.
- Một tổ chức ứng dụng AI để nâng cao năng suất làm việc.

Tất cả đều là những biểu hiện của đổi mới sáng tạo.

Đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải là tạo ra điều chưa từng tồn tại trên thế giới. Trong nhiều trường hợp, đó là khả năng nhìn thấy cơ hội mới từ những nguồn lực sẵn có và tạo ra giá trị mới cho khách hàng.

Từ dự án đổi mới đến năng lực đổi mới

Một trong những thay đổi lớn nhất trong tư duy quản trị hiện đại là chuyển từ cách tiếp cận "làm một dự án đổi mới" sang "xây dựng năng lực đổi mới".

Trong một thế giới biến động, không doanh nghiệp nào có thể dự đoán chính xác tương lai.

Nhưng doanh nghiệp có thể xây dựng khả năng thích nghi với tương lai.

Đó là lý do ngày càng nhiều tổ chức trên thế giới tập trung vào việc phát triển những năng lực nền tảng như:

• Quan sát và nhận diện xu hướng.
• Thấu hiểu khách hàng.
• Thử nghiệm nhanh.
• Học hỏi từ thất bại.
• Khai thác dữ liệu để ra quyết định.
• Kết nối nguồn lực bên ngoài.
• Xây dựng văn hóa đổi mới.

Những năng lực này không giúp doanh nghiệp tránh khỏi mọi rủi ro, nhưng giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh hơn khi thị trường thay đổi.

Khởi nghiệp tinh gọn: Học nhanh hơn thay vì làm lớn hơn

Một trong những tư duy có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến đổi mới sáng tạo trong nhiều năm qua là phương pháp Khởi nghiệp tinh gọn (Lean Startup).

Điểm cốt lõi của phương pháp này không nằm ở việc tiết kiệm chi phí.

Điểm cốt lõi là học hỏi.

Thay vì dành nhiều năm xây dựng một sản phẩm hoàn hảo rồi mới đưa ra thị trường, doanh nghiệp thử nghiệm sớm, học từ phản hồi thực tế và liên tục điều chỉnh.

Tư duy "Xây dựng – Đo lường – Học hỏi" ngày nay không chỉ phù hợp với startup mà còn phù hợp với các doanh nghiệp trưởng thành.

Trong bối cảnh AI, chuyển đổi số và thị trường toàn cầu thay đổi liên tục, khả năng học nhanh đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng hơn khả năng lập kế hoạch dài hạn một cách cứng nhắc.

Tư duy thiết kế: Bắt đầu từ con người

Nếu Lean Startup giúp doanh nghiệp học hỏi nhanh hơn, thì 

Tư duy thiết kế (Design Thinking) giúp doanh nghiệp hiểu khách hàng sâu sắc hơn.

Rất nhiều dự án thất bại không phải vì công nghệ yếu hay nguồn lực thiếu.

Chúng thất bại vì giải quyết sai vấn đề.

Tư duy thiết kế nhắc nhở chúng ta rằng đổi mới sáng tạo phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế của con người.

Quan sát khách hàng.

Lắng nghe khách hàng.

Đồng cảm với khách hàng.

Sau đó mới thiết kế giải pháp.

Trong thực tiễn làm việc của KisStartup, từ các doanh nghiệp nông nghiệp vùng núi, các hợp tác xã sản xuất sản phẩm bản địa cho đến các doanh nghiệp xuất khẩu, những đổi mới thành công nhất thường xuất phát từ việc hiểu sâu sắc khách hàng chứ không phải từ công nghệ phức tạp.

Đổi mới sáng tạo không diễn ra trong chân không

Một doanh nghiệp đơn lẻ rất khó đổi mới nếu đứng ngoài hệ sinh thái.

Ngày nay, đổi mới sáng tạo ngày càng mang tính mở.

Doanh nghiệp cần kết nối với khách hàng, chuyên gia, trường đại học, startup, nhà đầu tư, tổ chức hỗ trợ và các đối tác công nghệ.

Chính từ những kết nối này mà những ý tưởng mới, nguồn lực mới và cơ hội mới được hình thành.

Trong nhiều năm qua, KisStartup có cơ hội đồng hành cùng nhiều hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Việt Nam và quốc tế. Một bài học quan trọng được rút ra là: những hệ sinh thái mạnh không phải là nơi có nhiều nguồn lực nhất, mà là nơi các nguồn lực được kết nối hiệu quả nhất.

Đổi mới sáng tạo vì thế không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp. Đó còn là câu chuyện của cộng đồng, mạng lưới và hệ sinh thái.

Từ chiến lược đến hành động

Trong nhiều doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo vẫn được xem là một khái niệm khá trừu tượng.

Tuy nhiên, xét đến cùng, đổi mới sáng tạo phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể.

- Một chiến lược mới.
- Một mô hình kinh doanh mới.
- Một quy trình hiệu quả hơn.
- Một sản phẩm mới.
- Một trải nghiệm khách hàng tốt hơn.
- Một cách thức làm việc thông minh hơn.

Hay đơn giản là khả năng đặt những câu hỏi tốt hơn về tương lai.

Những thay đổi nhỏ nhưng liên tục thường tạo ra tác động lớn hơn nhiều so với những nỗ lực thay đổi mang tính phong trào.

Mời bạn đọc đồng hành cùng chuỗi bài về Đổi mới sáng tạo của KisStartup

Trong thời gian tới, KisStartup sẽ tiếp tục chia sẻ các góc nhìn, nghiên cứu, bài học thực tiễn và các trường hợp điển hình liên quan đến:

• Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
• Khởi nghiệp tinh gọn (Lean Startup).
• Tư duy thiết kế (Design Thinking).
• Đổi mới mô hình kinh doanh.
• Đổi mới mở (Open Innovation).
• Chuyển đổi số và AI.
• Chiến lược dữ liệu.
• Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
• Đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, du lịch, sản xuất và xuất khẩu.
• Những bài học thực tiễn từ các doanh nghiệp trong mạng lưới KisStartup tại Việt Nam và quốc tế.

Bởi trong một thế giới mà thay đổi đã trở thành trạng thái bình thường mới, câu hỏi không còn là doanh nghiệp có cần đổi mới sáng tạo hay không.

Câu hỏi quan trọng hơn là: Doanh nghiệp đang xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo của mình đến đâu?

Và có lẽ, đó sẽ là một trong những yếu tố quyết định khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp trong thập kỷ tới.