Lean team + customer persona để không lớn sai cách
Trong rất nhiều startup giai đoạn sớm, vấn đề không phải thiếu người, mà là có người nhưng sai vai.
Team đông lên rất nhanh, nhưng sản phẩm vẫn loay hoay, khách hàng vẫn mờ nhạt.
Tại Techbloom, chúng tôi luôn nhấn mạnh một nguyên tắc nghe có vẻ “ngược đời”:
Startup dưới 1 năm tuổi càng ít người, nếu đúng vai, càng có cơ hội sống sót.
1. Lean team không phải là “tiết kiệm nhân sự”
Lean team không đồng nghĩa với làm mọi thứ qua loa hay bắt một người ôm hết.
Lean team là thiết kế team xoay quanh việc học nhanh nhất từ khách hàng, không phải xoay quanh sơ đồ tổ chức đẹp.
Trong giai đoạn sớm, startup chưa cần:
-
phòng marketing,
-
phòng sales,
-
phòng vận hành.
Startup chỉ cần những vai giúp giảm rủi ro cốt lõi.
Nếu rủi ro lớn nhất là chưa hiểu khách hàng → team phải xoay quanh việc học khách hàng.
Nếu rủi ro là không làm ra được giải pháp → team phải xoay quanh năng lực tạo và thử giải pháp.
Mọi vai trò không trực tiếp giúp giảm rủi ro lớn nhất đều nên để sau.
2. Team giai đoạn sớm xoay quanh 3 vai nền tảng
Dù làm công nghệ, nông nghiệp hay dịch vụ, Techbloom thường thấy một lean team hiệu quả có thể rất nhỏ, nhưng không thiếu ba vai sau:
(1) Người hiểu khách hàng (Customer & Problem Owner)
Không chỉ “làm khảo sát”, mà:
-
nói chuyện trực tiếp với khách hàng,
-
quan sát hành vi thật,
-
chuyển insight thành quyết định sản phẩm.
Vai này không được tách khỏi founder trong giai đoạn đầu.
(2) Người tạo giải pháp (Solution Builder)
Có thể là tech, product, hoặc dịch vụ, nhưng phải:
-
làm nhanh,
-
sửa nhanh,
-
chấp nhận bỏ.
Không phải người “làm cho hoàn hảo”, mà là người dám làm để thử.
(3) Người giữ nhịp thực tế (Delivery & Viability)
Theo dõi:
-
chi phí,
-
thời gian,
-
khả năng lặp lại.
Vai này giúp team không “bay quá xa” khỏi khả năng sống sót.
Một người có thể kiêm nhiều vai,
nhưng mỗi vai phải có người chịu trách nhiệm rõ ràng.
3. Customer persona không phải để làm marketing – mà để thiết kế team
Rất nhiều startup vẽ customer persona cho… slide pitch.
Techbloom dùng persona để quyết định cách team làm việc mỗi ngày.
Một persona tốt không chỉ có:
-
tuổi,
-
nghề,
-
thu nhập,
mà phải trả lời được:
-
Họ đang đau ở đâu trong đời sống thật?
-
Ai là người ra quyết định mua?
-
Họ sợ rủi ro gì khi thử giải pháp mới?
Khi persona rõ, team tự nhiên gọn lại.
Ví dụ:
-
Nếu persona là người bận, ít kiên nhẫn, team không cần quá nhiều người viết tài liệu – mà cần người test trải nghiệm thật nhanh.
-
Nếu persona là người ra quyết định tập thể, team cần ai đó hiểu quy trình mua – không phải thêm dev.
Persona sai → team phình sai.
4. Lean team giúp founder nhìn rõ mình đang thiếu gì
Một lợi ích lớn của lean team là: mọi lỗ hổng đều lộ rõ.
-
Không hiểu khách hàng → thấy ngay.
-
Không ai theo dõi chi phí → thấy ngay.
-
Không ai chốt được quyết định → thấy ngay.
Team đông quá sớm thường che lấp vấn đề.
Lean team thì bắt founder phải đối diện sự thật.
Trong Techbloom, chúng tôi thường hỏi:
“Vai nào trong team hiện tại đang phục vụ persona chính mỗi ngày?”
Nếu không trả lời được, team đang tồn tại vì thói quen – không phải vì khách hàng.
5. Phát triển team phải đi sau việc chứng minh persona đúng
Techbloom không khuyến khích mở rộng team trước khi:
-
persona đã được kiểm chứng,
-
vấn đề đủ đau,
-
hành vi khách hàng lặp lại.
Khi đó, việc thêm người mới có logic rõ ràng:
-
thêm ai để phục vụ persona tốt hơn,
-
thêm ai để giảm bottleneck cụ thể,
-
thêm ai để tăng khả năng lặp lại.
Không có persona rõ ràng → không có lý do chính đáng để tuyển thêm.
Team giai đoạn sớm không cần đông – cần đúng
Startup chết sớm hiếm khi vì ít người.
Họ chết vì:
-
team lớn lên nhanh hơn hiểu biết về khách hàng,
-
vai trò sinh ra từ giả định, không từ thực tế.
Lean team + customer persona không phải là kỹ thuật quản trị.
Đó là kỷ luật tư duy để startup:
-
học nhanh,
-
sửa sớm,
-
và không tự nuôi ảo tưởng.
Với startup giai đoạn sớm,
ít người nhưng đúng vai luôn mạnh hơn nhiều người nhưng không biết đang phục vụ ai.
