TaiSanTriTue

KisStartup tổng hợp và giới thiệu

Sau khi đã hiểu IP-backed financing là gì, câu hỏi mà nhiều startup thường đặt ra là:
“Nghe thì hay, nhưng có ai làm thật chưa? Và họ làm như thế nào?”

Câu trả lời là: đã có – và không ít. Những ví dụ dưới đây cho thấy IP không chỉ là “giấy tờ pháp lý”, mà trong nhiều trường hợp đã trở thành công cụ tài chính giúp doanh nghiệp sống sót, mở rộng hoặc tái cấu trúc. Điều quan trọng hơn là: mỗi ví dụ đều mang lại bài học rất cụ thể cho startup.

Magic Leap: Khi bằng sáng chế được dùng như tài sản thế chấp

Magic Leap là một startup công nghệ thực tế tăng cường (AR) từng gọi vốn hàng tỷ USD. Điều ít người biết là vào năm 2019, công ty này đã dùng gần 2.000 bằng sáng chế làm tài sản bảo đảm trong một thỏa thuận tài chính với JPMorgan Chase.

Điều này không có nghĩa Magic Leap “bán” bằng sáng chế. Họ vẫn sử dụng công nghệ đó để phát triển sản phẩm. Nhưng danh mục IP đủ lớn và đủ rõ ràng để ngân hàng tin rằng, trong trường hợp xấu, các tài sản này có thể được khai thác hoặc chuyển nhượng để thu hồi vốn.

Bài học cho startup:
Bạn không cần có 2.000 bằng sáng chế như Magic Leap. Điều quan trọng là: IP phải được quản lý như một danh mục tài sản, không phải vài bằng rời rạc nằm trong ngăn kéo. Khi IP được nhìn như một “portfolio”, khả năng tài chính hóa sẽ cao hơn nhiều.

Kodak: IP trở thành “phao cứu sinh” trong khủng hoảng

Khi thị trường máy ảnh phim sụp đổ, Kodak rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng và tiến gần phá sản. Thứ giúp Kodak không biến mất hoàn toàn không phải là nhà máy hay thiết bị, mà là danh mục hơn 1.000 bằng sáng chế liên quan đến hình ảnh số.

Thông qua việc bán và cấp phép các bằng sáng chế này, Kodak đã thu về khoảng 525 triệu USD, đủ để tái cấu trúc tài chính và thoát khỏi phá sản. Đây là một trong những ví dụ lớn nhất về việc biến IP thành nguồn vốn thực sự.

Bài học cho startup:
IP không chỉ để tăng trưởng, mà còn là tấm đệm rủi ro. Khi thị trường thay đổi hoặc mô hình kinh doanh gặp vấn đề, IP có thể là tài sản cuối cùng giúp doanh nghiệp xoay chuyển tình thế.

Masai: IP-backed loan cứu một SME khỏi phá sản

Masai là một công ty giày tại Singapore, sở hữu sáng chế về thiết kế giày giúp cải thiện tư thế và sức khỏe. Khi bị hàng giả tràn lan, doanh thu sụt giảm mạnh và công ty đứng trước nguy cơ phá sản.

Năm 2016, Masai trở thành doanh nghiệp đầu tiên tiếp cận IP-backed loan trong chương trình tài chính hóa IP của Singapore. Họ dùng bằng sáng chế cốt lõi để thế chấp và nhận được một khoản vay “bảy chữ số”, đủ để tái cấu trúc và quay lại tăng trưởng.

Bài học cho startup:
IP-backed financing không chỉ dành cho big tech. Nếu có IP thật sự khác biệt và được bảo hộ rõ ràng, cả SME và startup giai đoạn sớm cũng có thể tiếp cận – nếu chính sách và hạ tầng cho phép.

NatWest: Ngân hàng thiết kế sản phẩm riêng cho startup có IP

Tại Anh, NatWest Group triển khai các khoản vay dành riêng cho doanh nghiệp tăng trưởng cao, trong đó IP được coi là một phần tài sản bảo đảm. Ngân hàng này hợp tác với các đơn vị định giá IP độc lập để đánh giá giá trị sáng chế, phần mềm, nhãn hiệu của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp không cần có nhiều tài sản cố định, nhưng phải chứng minh rằng IP gắn với mô hình kinh doanh và dòng tiền tương lai.

Bài học cho startup:
Khi ngân hàng hiểu IP, startup không còn bị ép phải “có nhà đất” mới vay được. Nhưng đổi lại, startup phải minh bạch và kỷ luật hơn rất nhiều trong quản trị IP.

Hàn Quốc & Trung Quốc: Khi nhà nước “mở khóa” IP-backed financing

Ở Hàn Quốc, chính phủ xây dựng hệ thống định giá IP cấp quốc gia và cho phép doanh nghiệp vay tới 60–70% giá trị IP đã định giá, kể cả với doanh nghiệp có tín nhiệm tài chính không cao. Nhờ đó, hàng chục nghìn SME công nghệ đã tiếp cận được vốn.

Tại Trung Quốc, các khoản vay thế chấp bằng sáng chế và nhãn hiệu tăng trưởng rất nhanh trong vài năm gần đây, đạt quy mô hàng trăm tỷ USD. Điều này đến từ chính sách rõ ràng, ưu đãi cho ngân hàng và việc coi IP là tài sản chiến lược quốc gia.

Bài học cho startup:
IP-backed financing không chỉ là chuyện của từng doanh nghiệp. Nó cần hệ sinh thái: chính sách, định giá, bảo hiểm, thực thi quyền. Startup đi trước trong việc chuẩn hóa IP sẽ hưởng lợi nhiều nhất khi hệ sinh thái đó hình thành.

Vậy startup nên rút ra điều gì từ các ví dụ này?

Nhìn vào các case trên, có thể thấy một điểm chung rất rõ:
Không ai vay được vốn chỉ vì “có IP”.

Những doanh nghiệp thành công đều có:

• IP gắn chặt với hoạt động kinh doanh thật,
• quyền sở hữu rõ ràng,
• và câu chuyện thương mại đủ thuyết phục để bên cho vay tin vào khả năng tạo giá trị trong tương lai.

Với startup, các ví dụ này không nhằm tạo kỳ vọng rằng “ngày mai có thể đi vay bằng IP”, mà để nhấn mạnh rằng:

IP có thể trở thành đòn bẩy vốn, nếu bạn chuẩn bị từ sớm và chuẩn bị đúng cách.

© Bản quyền thuộc về KisStartup. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn hoặc sử dụng lại cần ghi rõ nguồn KisStartup.

Tài liệu tham khảo:
Avon River Ventures
Case Studies: Successful IP-Backed Financing Deals.
Tổng hợp nhiều thương vụ IP-backed financing tiêu biểu, bao gồm SME và startup công nghệ.
https://avonriverventures.com/case-studies-successful-ip-backed-financin...

Reality.News / Public filings
Magic Leap patents signed over to JPMorgan Chase as collateral (2019).
Thông tin về việc Magic Leap dùng danh mục bằng sáng chế làm tài sản bảo đảm trong thỏa thuận tài chính.
https://www.reality.news/news/magic-leap-patents-signed-over-jpmorgan-ch...

BlueIron IP
IP-backed lending in Asia.
Phân tích các mô hình IP-backed lending tại châu Á, bao gồm Hàn Quốc, Trung Quốc và Singapore.
https://blueironip.com/ip-backed-lending-in-asia/

Singapore IP Financing Scheme – Case Masai
Trường hợp Masai là một trong những case đầu tiên sử dụng IP-backed loan trong chương trình quốc gia của Singapore.
Tổng hợp qua:
https://avonriverventures.com/case-studies-successful-ip-backed-financin...

NatWest Group (UK)
Intellectual Property Finance & High-Growth Lending.
Thông tin về sản phẩm vay dành cho doanh nghiệp tăng trưởng cao, trong đó IP là một phần tài sản bảo đảm.
https://www.cliftonpf.co.uk/blog/10072024142230-intellectual-property-fi...

CNIPA & China IP Today
Các thống kê về tăng trưởng mạnh của các khoản vay thế chấp bằng sáng chế và nhãn hiệu tại Trung Quốc.
https://www.chinaiptoday.com/post.html?id=2243
https://english.cnipa.gov.cn/art/2024/1/24/art_3090_190001.html

WIPO – Country Perspectives on IP Finance
Chuỗi báo cáo theo từng quốc gia (Trung Quốc, Malaysia, v.v.) về chính sách và mô hình IP finance.
https://www.wipo.int/publications/en/series/index.jsp?id=241

 

KisStartup tổng hợp và giới thiệu

Với rất nhiều startup công nghệ, tài sản giá trị nhất không nằm ở nhà xưởng hay máy móc, mà nằm ở những thứ vô hình: công nghệ, phần mềm, thuật toán, sáng chế, dữ liệu, thương hiệu. Thế nhưng trong suốt một thời gian dài, hệ thống tài chính lại chỉ quen cho vay dựa trên tài sản hữu hình. Chính khoảng trống này khiến nhiều startup rơi vào thế khó: có giá trị, nhưng thiếu vốn để tăng trưởng.

IP-backed financing – vay vốn dựa trên tài sản trí tuệ – xuất hiện để giải bài toán đó.

IP-backed financing là gì, nói một cách dễ hiểu?

IP-backed financing là hình thức huy động vốn trong đó startup dùng tài sản trí tuệ của mình làm cơ sở cho khoản vay, thay vì (hoặc bên cạnh) nhà đất hay máy móc. Tài sản trí tuệ ở đây có thể là bằng sáng chế, phần mềm, thuật toán, nhãn hiệu, bản quyền, hay bí mật kinh doanh – miễn là chúng có khả năng tạo ra giá trị kinh tế trong tương lai.

Điểm quan trọng cần hiểu là: ngân hàng hay quỹ không cho vay chỉ vì bạn “có bằng”, mà vì họ tin rằng tài sản trí tuệ đó có thể tạo dòng tiền, hoặc ít nhất có thể khai thác, chuyển nhượng nếu doanh nghiệp gặp rủi ro. Vì vậy, IP-backed financing đặc biệt phù hợp với startup công nghệ và SME đổi mới sáng tạo – những doanh nghiệp ít tài sản hữu hình nhưng có IP mạnh.

Thị trường này đang ở đâu trên thế giới?

Trên toàn cầu, IP-backed financing đang tăng trưởng khá nhanh, nhưng vẫn là một thị trường ngách, chưa phải dòng tín dụng phổ biến. Các giao dịch tập trung chủ yếu ở những quốc gia có chính sách rõ ràng, hệ thống định giá IP tốt và cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đủ mạnh, như Mỹ, Anh, châu Âu, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore.

Ở các nước này, IP-backed financing không phát triển tự phát, mà đi kèm với vai trò rất lớn của nhà nước. Chính phủ hỗ trợ ngân hàng thông qua bảo lãnh, trợ giá định giá IP, hoặc xây dựng hệ thống đánh giá tài sản trí tuệ ở cấp quốc gia. Nhờ đó, ngân hàng dám cho vay, còn startup có thêm lựa chọn vốn ngoài equity.

So với thị trường cho vay dựa trên tài sản hữu hình, quy mô IP-backed financing vẫn còn nhỏ. Lý do không phải vì IP không có giá trị, mà vì định giá IP khó, xử lý IP khi doanh nghiệp vỡ nợ phức tạp, và không phải tổ chức tài chính nào cũng đủ năng lực để làm việc này.

Startup có thể vay vốn dựa trên IP như thế nào?

Trong thực tế, IP-backed financing không chỉ có một hình thức duy nhất. Có startup vay vốn bằng cách thế chấp danh mục sáng chế hoặc phần mềm. Có startup dùng IP như nền tảng để tiếp cận venture debt, tức là vay vốn tăng trưởng song song với các vòng gọi vốn. Một số doanh nghiệp lớn hơn thì khai thác IP bằng cách chuyển nhượng hoặc cấp phép, tạo dòng tiền để cải thiện bảng cân đối kế toán.

Điểm chung của tất cả các mô hình này là: IP phải gắn với hoạt động kinh doanh thật. Những case thành công trên thế giới, từ medtech, phần mềm đến công nghiệp sáng tạo, đều cho thấy rằng IP chỉ trở thành tài sản tài chính khi nó nằm trong một câu chuyện thương mại rõ ràng: ai sẽ trả tiền, trả tiền để làm gì, và dòng tiền đó có bền vững hay không?

Vì sao nhiều startup có IP nhưng vẫn không vay được?

Đây là câu hỏi rất thực tế, và cũng là nơi nhiều startup “vỡ mộng”.

Rào cản đầu tiên nằm ở việc IP chưa được quản trị bài bản. Rất nhiều startup có công nghệ tốt, nhưng quyền sở hữu chưa rõ ràng, hợp đồng với nhân sự hoặc đối tác còn thiếu, hoặc dùng tài sản của bên thứ ba mà không có thỏa thuận chặt chẽ. Với ngân hàng hay quỹ, đây là rủi ro rất lớn.

Rào cản thứ hai là IP chưa gắn với dòng tiền. Nếu tài sản trí tuệ mới dừng ở mức ý tưởng, thử nghiệm, hoặc chưa có bằng chứng thương mại hóa, việc định giá để cho vay gần như bất khả thi.

Rào cản thứ ba là hạ tầng thị trường. Ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, thị trường thứ cấp cho IP còn yếu. Khi xảy ra rủi ro, việc xử lý tài sản trí tuệ không dễ như bán một bất động sản, nên bên cho vay thường yêu cầu lãi suất cao, bảo lãnh bổ sung, hoặc đơn giản là từ chối.

IP-backed financing có ý nghĩa gì với startup Việt Nam?

Trong ngắn hạn, IP-backed financing tại Việt Nam vẫn chưa phải lựa chọn phổ biến. Nhưng trong trung và dài hạn, xu hướng này gần như chắc chắn sẽ mở rộng, vì giá trị doanh nghiệp ngày càng nằm ở tài sản vô hình, chứ không phải tài sản hữu hình.

Với startup Việt Nam, điều quan trọng nhất lúc này không phải là cố gắng “vay bằng IP ngay”, mà là chuẩn bị cho khả năng đó. Nghĩa là coi IP như một tài sản kinh doanh thực sự: quản trị rõ ràng, gắn với mô hình doanh thu, có câu chuyện thương mại thuyết phục. Khi làm được điều đó, startup không chỉ sẵn sàng cho IP-backed financing trong tương lai, mà còn trở nên hấp dẫn hơn với nhà đầu tư, đối tác và thị trường nói chung.

IP-backed financing không phải phép màu, cũng không phải lối tắt. Nó là kết quả của việc làm IP nghiêm túc, gắn với kinh doanh thật.

 Với startup công nghệ, đi sớm trên con đường này có thể chưa vay được ngay, nhưng chắc chắn sẽ đi trước một bước khi thị trường vốn bắt đầu coi tài sản trí tuệ là “tài sản chính danh”.

© Bản quyền thuộc về KisStartup. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn hoặc sử dụng lại cần ghi rõ nguồn KisStartup.

Tài liệu tham khảo
WIPO (World Intellectual Property Organization)
Moving IP Finance from the Margins to the Mainstream (2025).
Báo cáo nền tảng của WIPO về vai trò của tài sản trí tuệ trong hệ thống tài chính, phân tích vì sao IP cần được “tài chính hóa” khi tài sản vô hình chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong nền kinh tế.
https://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/wipo-pub-rn2025-7-en-moving-ip-fin...
Avon River Ventures
Understanding IP-Backed Financing: An Introduction.
Giải thích khái niệm IP-backed financing, các cấu trúc vay phổ biến và lý do mô hình này phù hợp với startup công nghệ.
https://avonriverventures.com/understanding-ip-backed-financing-an-intro...
Chambers & Partners
IP-backed financing: Leveraging intellectual property for income generation and as collateral.
Phân tích pháp lý – tài chính về việc sử dụng IP làm tài sản bảo đảm, dành cho doanh nghiệp tăng trưởng.
https://chambers.com/articles/ip-backed-financing-leveraging-intellectua...
Inngot
IP Finance: Using intellectual property as loan collateral.
Góc nhìn thực tiễn từ một tổ chức định giá IP hàng đầu châu Âu, làm rõ điều kiện để ngân hàng chấp nhận IP.
https://inngot.com/news-views/ip-finance-using-intellectual-property-as-...
Market Growth Reports
Intellectual Property Financing Market Report.
Dữ liệu thị trường về quy mô, tốc độ tăng trưởng và các phân khúc chính của IP financing toàn cầu.
https://www.marketgrowthreports.com/market-reports/intellectual-property...
Healthcare Digital
Intellectual property-backed lending is rapidly emerging as a pivotal financing mechanism for health.
Phân tích chuyên sâu các thương vụ IP-backed financing trong lĩnh vực healthtech/medtech.
https://www.healthcare.digital/single-post/intellectual-property-backed-...