Startup không chết vì một sai lầm.
Startup chết vì lặp lại cùng một sai lầm – trong im lặng.
Tại KisStartup, khi làm việc với các đội trong chương trình TechBloom, chúng tôi luôn nói một câu:
“Sai không đáng sợ. Không có hệ thống để học từ sai lầm mới đáng sợ.”
Post-mortem không phải là “ngồi kể tội nhau”.
Đó là công cụ để biến trải nghiệm đau đớn thành tài sản tổ chức.
Post-mortem là gì – và vì sao founder phải làm?
Post-mortem là buổi phân tích sau một sự kiện quan trọng:
-
Launch sản phẩm thất bại
-
Pilot không đạt KPI
-
Mất khách hàng lớn
-
Burn-rate vượt kiểm soát
-
Team xung đột nghiêm trọng
Mục tiêu không phải tìm “ai sai”
Mà tìm “quy trình nào thiếu”.
Startup giai đoạn đầu thường vận hành bằng cảm hứng, tốc độ và niềm tin.
Nhưng để scale, bạn cần hệ thống hóa việc học.
Không có post-mortem → kinh nghiệm nằm trong đầu từng người.
Có post-mortem → kinh nghiệm trở thành quy trình chung.
4 bước Post-mortem chuẩn TechBloom
Bước 1: Xác định rõ sự kiện
Tránh nói chung chung kiểu “tháng này doanh thu kém”.
Phải cụ thể:
-
Chiến dịch A tiêu tốn 120 triệu, không đạt lead mục tiêu
-
Pilot với khách hàng B dừng sau 2 tuần
-
Product version 2 có 37% user drop sau onboarding
Sự kiện càng rõ → phân tích càng chính xác
Bước 2: Phân tích nguyên nhân theo tầng
Thay vì dừng ở “marketing chưa tốt”, hãy đào sâu:
-
Tầng chiến lược:
Có chọn sai phân khúc không? -
Tầng mô hình kinh doanh:
Giá có phù hợp willingness-to-pay không? -
Tầng vận hành:
Quy trình triển khai có checklist không? -
Tầng dữ liệu:
Có đo đúng chỉ số trước khi ra quyết định không?
Founder giỏi không hỏi: “Tại sao thất bại?”
Founder giỏi hỏi: “Chúng ta đã bỏ qua giả định nào?”
Bước 3: Chuyển nguyên nhân thành quy trình mới
Sai lầm chỉ thực sự có giá trị khi nó tạo ra thay đổi cụ thể:
-
Nếu chọn sai khách hàng → bổ sung bước validation bắt buộc trước khi build
-
Nếu burn-rate vượt kiểm soát → thiết lập review tài chính 60 phút/tuần
-
Nếu team hiểu sai mục tiêu → chuẩn hóa OKR và weekly alignment
Mỗi post-mortem phải tạo ra:
-
1–3 hành động cụ thể
-
Người chịu trách nhiệm
-
Deadline rõ ràng
Nếu không có thay đổi hệ thống → đó chỉ là buổi “xả stress”.
Bước 4: Lưu lại và xây thành “Startup Playbook”
TechBloom luôn yêu cầu đội ngũ:
-
Lưu lại post-mortem thành tài liệu nội bộ
-
Biến nó thành checklist
-
Dùng lại cho lần sau
Sau 6–12 tháng, bạn sẽ có:
-
Playbook về sales
-
Playbook về product launch
-
Playbook về fundraising
-
Playbook về hiring
Đó là lúc startup bắt đầu có “DNA vận hành”.
Vì sao nhà đầu tư thích startup có văn hóa post-mortem?
Nhà đầu tư không kỳ vọng bạn không bao giờ sai.
Họ kỳ vọng bạn học nhanh hơn thị trường.
Một startup biết:
-
Đo lường
-
Phản biện nội bộ
-
Chuẩn hóa bài học
-
Giảm xác suất lặp lại lỗi
→ là startup giảm rủi ro.
Và vườn ươm không phải lớp học.
Vườn ươm là nơi giúp bạn giảm rủi ro hệ thống.
TechBloom làm gì khác?
Tại TechBloom – chương trình ươm tạo startup công nghệ của KisStartup, chúng tôi không chỉ dạy kiến thức.
Chúng tôi:
-
Thiết kế cơ chế review định kỳ
-
Buộc đội ngũ nhìn vào dữ liệu
-
Huấn luyện founder phân tích nguyên nhân gốc
-
Biến mỗi thất bại thành quy trình
Startup không lớn lên nhờ cảm hứng.
Startup lớn lên nhờ kỷ luật học tập.
Nếu bạn muốn xây dựng một startup có khả năng scale –
hãy bắt đầu bằng việc học cách làm post-mortem đúng cách.
TechBloom không giúp bạn tránh mọi sai lầm.
TechBloom giúp bạn không lặp lại sai lầm.
