Farm-to-cup

Nhìn vào các startup cà phê gọi được nhiều vốn nhất năm 2025, có thể thấy một chuyển dịch rất rõ trong cách nhà đầu tư nhìn ngành này. Cà phê không còn được định giá như một mô hình F&B thuần túy với biên lợi nhuận mỏng và phụ thuộc mặt bằng, mà được nhìn như một nền tảng mở rộng quy mô, nơi chuỗi cửa hàng, công nghệ vận hành, dữ liệu người dùng và thậm chí cả nguyên liệu mới cùng kết hợp để tạo câu chuyện tăng trưởng lớn. Phân tích của Coffee Intelligence cho thấy các thương vụ được VC chú ý nhất đều chia sẻ một điểm chung: họ không “bán ly cà phê”, họ bán khả năng nhân bản mô hình và đường cong mở rộng doanh thu vượt ra ngoài quầy barista [1].

Trường hợp của Fore Coffee tại Indonesia là minh họa điển hình cho logic này. Fore không cố gắng kể câu chuyện cà phê đặc sản cầu kỳ ngay từ đầu, mà tập trung xây dựng một chuỗi asset-light với menu chuẩn hóa, tốc độ mở cửa hàng cao và hệ sinh thái số gắn với app, loyalty và giao hàng. Vốn đầu tư được dùng để mua thời gian và vị trí, chiếm thị phần nhanh, sau đó tối ưu supply chain và dữ liệu khách hàng. Việc Fore được vinh danh “VC Deal of the Year 2025” ở Đông Nam Á phản ánh cách nhà đầu tư đánh giá cao những mô hình có thể scale bằng vốn và hướng tới các kịch bản IPO hoặc M&A, thay vì chỉ tối ưu EBITDA từng cửa hàng [2], [3].

Ở thái cực khác, các chuỗi specialty coffee “farm-to-cup” như Every Half tại Việt Nam lại theo đuổi một logic tăng trưởng chậm hơn nhưng sâu hơn. Every Half kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu, sơ chế, rang xay đến trải nghiệm tại quán, dùng câu chuyện nguồn gốc và chất lượng để định vị ở phân khúc cao hơn. Vòng Pre-Series A trị giá 3 triệu USD năm 2025 không chỉ nhằm mở rộng từ 14 cửa hàng tại TP.HCM, mà còn để khóa chặt nguồn cung tại Điện Biên, Lâm Đồng và Đắk Lắk, đồng thời đầu tư vào nghiên cứu lên men và chất lượng hạt [4], [5]. Điểm đáng chú ý là nhà đầu tư không đặt cược vào số lượng cửa hàng đơn thuần, mà vào khả năng Every Half biến “specialty Việt Nam” thành một tài sản thương hiệu có thể xuất khẩu, bắt đầu bằng cà phê rang qua thương mại điện tử sang Bắc Mỹ [6].

Song song với chuỗi truyền thống, một nhánh mô hình khác thu hút vốn mạnh trong năm 2025 là cà phê tự động và “coffee as a service”. Octane Coffee tại Mỹ hay Blackbird Coffee tại Đan Mạch không cạnh tranh bằng trải nghiệm không gian, mà bằng tối ưu hóa CapEx/OpEx và dữ liệu tiêu thụ. Các hệ thống drive-through tự động hoặc máy pha đặt tại văn phòng được thiết kế để vận hành 24/7 với nhân sự tối thiểu, trong khi doanh thu đến từ subscription hoặc bán đồ uống ở các điểm lưu lượng cao [7], [8]. Với nhà đầu tư, sức hấp dẫn nằm ở khả năng chuẩn hóa vận hành và dự báo dòng tiền tốt hơn so với quán cà phê truyền thống, dù biên lợi nhuận phụ thuộc rất nhiều vào mật độ điểm bán và chi phí thiết bị.

Đáng chú ý hơn cả trong năm 2025 là sự nổi lên của các startup coffee/food-tech làm nguyên liệu cà phê mới thay vì mở quán. Prefer tại Singapore, với công nghệ cà phê và ca cao “không hạt” carbon thấp, đã huy động tổng cộng khoảng 6,2 triệu USD để mở rộng sản xuất và ký hợp tác với các tập đoàn thực phẩm lớn [9], [10]. Ở đây, cà phê được tái định nghĩa như một bài toán công nghệ nguyên liệu và ESG, nơi doanh thu đến từ B2B, licensing và hợp tác FMCG, chứ không phải từ người uống cuối cùng. Điều này cho thấy với VC, “cà phê” hoàn toàn có thể trở thành một ngành deep-tech nhẹ, miễn là giải được bài toán ổn định giá, phát thải và quy mô.

Một nhánh khác ít ồn ào hơn nhưng đáng chú ý là crowdfunding cho các chuỗi specialty độc lập tại châu Âu. Thay vì chạy theo các vòng VC lớn, một số thương hiệu chọn huy động vốn cổ phần từ chính cộng đồng khách hàng trung thành để mở rộng. Các thương vụ khoảng vài trăm nghìn euro không tạo headline lớn, nhưng lại chứng minh rằng thương hiệu + cộng đồng vẫn là một cấu trúc vốn khả thi trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng chọn lọc [1].

Nếu đặt các mô hình này cạnh nhau, có thể thấy một số xu hướng rất rõ của năm 2025. Thứ nhất, các thương vụ lớn nhất không nằm ở quán cà phê “ngon nhất”, mà ở mô hình mở rộng nhanh nhất hoặc mở rộng sang lớp giá trị mới. Thứ hai, dữ liệu – từ hành vi khách hàng, chuỗi cung ứng đến tiêu thụ – ngày càng trở thành tài sản cốt lõi, cho phép các startup thuyết phục nhà đầu tư về khả năng tối ưu và nhân bản. Thứ ba, ESG và carbon footprint không còn là câu chuyện truyền thông, mà trở thành động lực đầu tư thực sự, đặc biệt ở mảng nguyên liệu và B2B.

Trong bối cảnh đó, case Every Half của Việt Nam mang ý nghĩa đặc biệt. Họ không chạy đua mở chuỗi như Fore, cũng không đi thẳng vào food-tech như Prefer, mà chọn một con đường trung gian: specialty chuỗi + farm-to-cup + thử nghiệm xuất khẩu. Đây là chiến lược phù hợp với lợi thế cà phê Việt Nam, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn về kỷ luật vốn và khả năng giữ chất lượng khi mở rộng. Thành công hay không của Every Half trong giai đoạn sau Pre-Series A sẽ là phép thử quan trọng cho câu hỏi: liệu một thương hiệu specialty Việt Nam có thể trở thành tài sản đầu tư quy mô khu vực, hay sẽ dừng lại ở một chuỗi tốt trong nước.

Với KisStartup, những câu chuyện này cho thấy một điều rất rõ để trao đổi cùng các founder trong những buổi “trà chiều”: gọi được vốn lớn trong ngành cà phê không đến từ việc làm tốt hơn ly cà phê, mà từ việc thiết kế mô hình để vốn có thể làm việc. Khi cà phê trở thành nền tảng – cho chuỗi, cho dữ liệu, cho công nghệ nguyên liệu hoặc cho ESG – thì ly cà phê chỉ còn là điểm chạm đầu tiên của một câu chuyện tăng trưởng dài hơn rất nhiều.

© Bản quyền thuộc về KisStartup. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn hoặc sử dụng lại cần ghi rõ nguồn KisStartup.

Tài liệu tham khảo (IEEE)
[1] Coffee Intelligence, “The VC-funded playbook for coffee,” 2025. [Online]. Available: https://intelligence.coffee/2025/08/the-vc%E2%80%91funded-playbook-for-c...
[2] Fore Coffee, “Fore Coffee attracts new investors,” 2024. [Online]. Available: https://fore.coffee/press-release-east-ventures-incubated-company-fore-c...
[3] East Ventures, “East Ventures wins 2025 VC Deal of the Year Award,” 2025. [Online]. Available: https://east.vc/news/press-release/east-ventures-wins-2025-vc-deal-of-th...
[4] The Investor, “Vietnam’s Every Half raised US$3 million in pre-Series A,” 2025. [Online]. Available: https://theinvestor.vn/vietnams-coffee-chain-every-half-raised-3-mln-in-...
[5] The Saigon Times, “Every Half Coffee Roasters secures US$3 million,” 2025. [Online]. Available: https://english.thesaigontimes.vn/every-half-coffee-roasters-secures-us3...
[6] IDH, “Vietnam specialty coffee market outlook,” 2025. [Online]. Available: https://idh-prp.files.prepr.io/3j2vgnqtma0v-.pdf
[7] KingsCrowd, “Octane Coffee on StartEngine,” 2025. [Online]. Available: https://kingscrowd.com/octane-coffee-on-startengine-2025/
[8] Mazanti-Andersen, “Blackbird Coffee secures DKK 30 million in seed funding,” 2025. [Online]. Available: https://www.mazanti.dk/en/news/danish-startup-blackbird-coffee-secures-d...
[9] Inside FMCG, “Bean-free coffee startup secures backing,” 2025. [Online]. Available: https://insidefmcg.com.au/2025/12/05/singapore-bean-free-coffee-startup-...
[10] ESG Today, “Prefer raises US$4.2 million to scale low-carbon coffee alternatives,” 2025. [Online]. Available: https://www.esgtoday.com/foodtech-startup-prefer-raises-4-2-million-to-s...