Product - Market Fit không đến từ “1 hợp đồng đầu tiên”
Rất nhiều startup – đặc biệt trong deeptech, AI, AgriTech – cảm thấy “vỡ òa” khi ký được hợp đồng đầu tiên.
Và rồi… họ tin rằng mình đã đạt Product–Market Fit (PMF).
Sự thật là: Một hợp đồng chưa phải là Product–Market Fit.
Và rồi… họ tin rằng mình đã đạt Product–Market Fit (PMF).
Sự thật là: Một hợp đồng chưa phải là Product–Market Fit.
Khi nào nên chọn làm Solo Entrepreneur? Một mình khởi nghiệp – chiến lược hay mạo hiểm? | TechBloom
Trong “giới startup”, có một nhóm founder bắt đầu… hoàn toàn một mình. Không co-founder, không team ban đầu, không VC. Nhưng họ vẫn xây được những doanh nghiệp lớn.
Pezesha và mô hình “hạ tầng tài chính nhúng cho SME”: khi fintech trở thành xương sống của kinh tế quốc gia
Nếu nhìn Pezesha như một fintech cho vay SME thông thường, rất dễ bỏ lỡ bản chất thật của mô hình này. Pezesha không xây dựng doanh nghiệp của mình xoay quanh việc “bán khoản vay”, mà xoay quanh việc xây hạ tầng tài chính nhúng (embedded finance infrastructure) cho khu vực SME – khu vực chiếm phần lớn việc làm và sinh kế ở châu Phi nhưng lại bị hệ thống tài chính chính thức bỏ quên trong nhiều thập kỷ.
Đây chính là lý do Pezesha mở rộng nhanh, đi xa khỏi Kenya và chạm tới nhiều “bài toán quốc gia” cùng lúc: tăng trưởng bao trùm, ổn định chuỗi cung ứng, và năng lực chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc.
Đây chính là lý do Pezesha mở rộng nhanh, đi xa khỏi Kenya và chạm tới nhiều “bài toán quốc gia” cùng lúc: tăng trưởng bao trùm, ổn định chuỗi cung ứng, và năng lực chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc.
Scale-up, tái cấu trúc và khủng hoảng: Những thời điểm founder không nên đi một mình
Khi startup bắt đầu tăng trưởng, câu hỏi không còn là “sản phẩm có chạy được không” mà là “mô hình này có thực sự chịu được áp lực scale hay không”. Ngoài thị trường, nhà đầu tư nhìn vào kết quả; bên trong, đội ngũ nhìn vào cách founder ra quyết định. Đây là giai đoạn những “vết nứt” nhỏ trong vận hành, tài chính, văn hóa… rất dễ trở thành khủng hoảng nếu không được xử lý kịp thời.
Techbloom không đào tạo startup để “pitch giỏi” – mà để đối diện được sự thật
Trong rất nhiều chương trình ươm tạo, pitching và storytelling được đặt ở trung tâm.
Startup học cách kể câu chuyện hay, slide đẹp, nói trôi chảy trước mentor và nhà đầu tư.
Tại TechBloom, chúng tôi chỉ làm pitching khi cần – và dành phần lớn thời gian cho việc khó hơn nhiều:
đưa sản phẩm/dịch vụ chạm được vào đời sống thật, hoặc dừng lại đúng lúc.
Startup học cách kể câu chuyện hay, slide đẹp, nói trôi chảy trước mentor và nhà đầu tư.
Tại TechBloom, chúng tôi chỉ làm pitching khi cần – và dành phần lớn thời gian cho việc khó hơn nhiều:
đưa sản phẩm/dịch vụ chạm được vào đời sống thật, hoặc dừng lại đúng lúc.
Post-mortem: Cách biến sai thành quy trình – và vì sao startup cần học điều này trước khi scale
Tại KisStartup, khi làm việc với các đội trong chương trình TechBloom, chúng tôi luôn nói một câu:
“Sai không đáng sợ. Không có hệ thống để học từ sai lầm mới đáng sợ.”
Post-mortem không phải là “ngồi kể tội nhau”.
Đó là công cụ để biến trải nghiệm đau đớn thành tài sản tổ chức.
“Sai không đáng sợ. Không có hệ thống để học từ sai lầm mới đáng sợ.”
Post-mortem không phải là “ngồi kể tội nhau”.
Đó là công cụ để biến trải nghiệm đau đớn thành tài sản tổ chức.
Team giai đoạn sớm: ít người nhưng đúng vai
Trong rất nhiều startup giai đoạn sớm, vấn đề không phải thiếu người, mà là có người nhưng sai vai.
Team đông lên rất nhanh, nhưng sản phẩm vẫn loay hoay, khách hàng vẫn mờ nhạt.
Tại Techbloom, chúng tôi luôn nhấn mạnh một nguyên tắc nghe có vẻ “ngược đời”:
Startup dưới 1 năm tuổi càng ít người, nếu đúng vai, càng có cơ hội sống sót.
Team đông lên rất nhanh, nhưng sản phẩm vẫn loay hoay, khách hàng vẫn mờ nhạt.
Tại Techbloom, chúng tôi luôn nhấn mạnh một nguyên tắc nghe có vẻ “ngược đời”:
Startup dưới 1 năm tuổi càng ít người, nếu đúng vai, càng có cơ hội sống sót.
Những startup giải quyết “bài toán lớn” của nhân loại và quốc gia: khi khởi nghiệp trở thành hạ tầng cho tương lai
Trong làn sóng khởi nghiệp toàn cầu những năm gần đây, ngày càng rõ một nhóm startup không bắt đầu từ câu hỏi “bán được gì nhanh nhất”, mà từ câu hỏi lớn hơn nhiều: điều gì đang đe dọa sức khỏe con người, sự bền vững của hành tinh và khả năng phát triển dài hạn của các quốc gia. Những startup này thường được xếp vào nhóm human & planetary health – các mô hình đổi mới sử dụng deep tech để giải quyết các thách thức mang tính hệ thống như khí hậu, năng lượng, thực phẩm, y tế, bất bình đẳng, được khung hóa rõ ràng trong 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc .
Điểm khác biệt căn bản của nhóm này là: họ không nhắm tới một “pain point nhỏ” của thị trường, mà tiếp cận các grand challenges – những vấn đề mà nếu không giải quyết, chi phí xã hội và kinh tế sẽ vượt xa khả năng chịu đựng của cả thị trường lẫn nhà nước.
Điểm khác biệt căn bản của nhóm này là: họ không nhắm tới một “pain point nhỏ” của thị trường, mà tiếp cận các grand challenges – những vấn đề mà nếu không giải quyết, chi phí xã hội và kinh tế sẽ vượt xa khả năng chịu đựng của cả thị trường lẫn nhà nước.
Founder càng bận càng dễ thất bại
Vì startup không chết vì thiếu việc – mà chết vì làm sai việc
Trong các chương trình ươm tạo, chúng tôi gặp rất nhiều founder cực kỳ chăm chỉ. Lịch kín, việc dày, Slack đỏ thông báo, họp từ sáng tới tối.
Nhưng nghịch lý là:
Founder càng bận, rủi ro thất bại càng cao.
Không phải vì họ lười.
Mà vì họ bận không đúng tầng việc của một founder.
Trong các chương trình ươm tạo, chúng tôi gặp rất nhiều founder cực kỳ chăm chỉ. Lịch kín, việc dày, Slack đỏ thông báo, họp từ sáng tới tối.
Nhưng nghịch lý là:
Founder càng bận, rủi ro thất bại càng cao.
Không phải vì họ lười.
Mà vì họ bận không đúng tầng việc của một founder.
Startup chết vì yêu công nghệ hơn yêu khách hàng
Rất nhiều startup, đặc biệt là startup công nghệ, không thất bại vì thiếu năng lực kỹ thuật. Trái lại, họ thất bại chính vì quá giỏi công nghệ – giỏi đến mức tin rằng một giải pháp kỹ thuật tốt tự nó sẽ tạo ra thị trường.
Đây là một trong những “cái bẫy ngọt ngào” nhất của người làm startup.
Đây là một trong những “cái bẫy ngọt ngào” nhất của người làm startup.
Việt Nam lần đầu công bố báo cáo đánh giá mức độ sẵn sàng về đạo đức AI
Ngày 27/10 tại Tuần lễ Số Quốc tế ở Ninh Bình, Việt Nam đã lần đầu công bố Báo cáo Đánh giá mức độ sẵn sàng trong việc thực hiện các khuyến nghị của UNESCO về Đạo đức trí tuệ nhân tạo.