LIF Global UK: Khi những công nghệ "Made in Vietnam" kể câu chuyện ra thế giới

Ngày thứ ba của chương trình Leaders in Innovation Fellowships (LIF Global) tại Vương quốc Anh là một trong những dấu mốc đáng nhớ nhất đối với đoàn Việt Nam. Sau hai ngày tìm hiểu về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa tại Vương quốc Anh, các nhà đổi mới sáng tạo bước vào phiên Global Pitching, nơi 46 innovators đến từ 5 quốc gia Ấn Độ, Jordan, Brazil, Phillipines, Việt Nam cùng giới thiệu những công nghệ mà họ đã dành nhiều năm nghiên cứu và phát triển.

Đối với KisStartup, điều đáng giá nhất của phiên pitching không chỉ nằm ở chất lượng các bài thuyết trình. Điều tạo nên sự khác biệt là cách các nhà khoa học và doanh nhân chuyển hóa những nghiên cứu chuyên sâu thành một câu chuyện mà nhà đầu tư, doanh nghiệp, đối tác quốc tế và cả xã hội đều có thể hiểu được. Đây chính là bước chuyển quan trọng nhất trên hành trình thương mại hóa – từ việc chứng minh rằng "công nghệ của tôi hoạt động" sang trả lời câu hỏi "công nghệ này sẽ tạo ra giá trị gì cho thế giới".

LIF Global không đánh giá các dự án đơn thuần dựa trên mức độ tiên tiến về mặt kỹ thuật. Những câu hỏi được đặt ra luôn xoay quanh tác động: công nghệ này đang giải quyết vấn đề nào, ai là khách hàng, mô hình kinh doanh sẽ vận hành ra sao và làm thế nào để sáng kiến có thể mở rộng ra thị trường quốc tế. Đó cũng chính là tinh thần mà chương trình theo đuổi: Innovation to Market – đưa đổi mới sáng tạo từ phòng thí nghiệm đến thị trường.

Việt Nam đang tham gia vào những bài toán lớn của thế giới

Quan sát toàn bộ phần trình bày của đoàn Việt Nam, chúng tôi nhận thấy một điểm rất đáng tự hào. Phần lớn các dự án không chỉ xuất phát từ nhu cầu trong nước mà đều hướng tới những thách thức mang tính toàn cầu như biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh, già hóa dân số, chăm sóc sức khỏe, an ninh lương thực hay kinh tế tuần hoàn.

Điều đó phản ánh một sự thay đổi trong tư duy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của các nhà khoa học Việt Nam. Thay vì chỉ tìm lời giải cho những vấn đề cục bộ, họ đang đặt công nghệ của mình vào bối cảnh toàn cầu, nơi yêu cầu về tính bền vững, khả năng mở rộng và tác động xã hội ngày càng trở thành tiêu chuẩn quan trọng.

Một trong những chủ đề nổi bật nhất là Net-Zero và nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu. Những dự án trong nhóm này cho thấy nông nghiệp Việt Nam không chỉ là nơi sản xuất lương thực mà hoàn toàn có thể trở thành nguồn cung cấp các giải pháp công nghệ cho thế giới. Từ hệ thống đo đạc phát thải CO₂ kết hợp dữ liệu vệ tinh nhằm xây dựng các nền tảng MRV phục vụ thị trường carbon, đến giống lúa phát thải thấp ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR kết hợp dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo, các dự án đều hướng đến việc tạo ra những mô hình sản xuất vừa nâng cao năng suất, vừa giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như CBAM hay các cam kết Net-Zero.

Điều đáng chú ý là giá trị của các sáng kiến này không chỉ nằm ở bản thân công nghệ. Chúng đang góp phần hình thành một thị trường hoàn toàn mới, nơi dữ liệu phát thải, dữ liệu môi trường và dữ liệu canh tác trở thành tài sản có giá trị kinh tế, mở đường cho các dịch vụ về tín chỉ carbon, tài chính khí hậu và thương mại xanh trong tương lai.

Công nghệ lấy con người làm trung tâm

Nếu nhóm công nghệ khí hậu hướng đến tương lai của hành tinh, thì nhóm các dự án về y sinh và sức khỏe lại tập trung giải quyết những vấn đề rất gần gũi với cuộc sống con người.

Các sáng kiến trải dài từ mô phỏng va chạm nhằm nâng cao an toàn cho người đi bộ trong đô thị, phát triển protein trị liệu giúp điều trị bỏng, đến nghiên cứu thuốc đa mục tiêu cho bệnh Alzheimer. Đây đều là những lĩnh vực có yêu cầu rất cao về nghiên cứu khoa học, thử nghiệm lâm sàng và quản lý chất lượng. Tuy nhiên, điều mà chúng tôi nhìn thấy không chỉ là những công nghệ tiên tiến, mà là khát vọng cải thiện chất lượng cuộc sống cho hàng triệu người thông qua khoa học.

Trong các cuộc trao đổi tại King's College London trước đó, chúng tôi đã học được rằng thương mại hóa trong lĩnh vực y sinh luôn là một hành trình dài với nhiều yêu cầu về sở hữu trí tuệ, thử nghiệm lâm sàng, tiêu chuẩn pháp lý và khả năng tích hợp vào hệ thống y tế. Phiên pitching hôm nay cho thấy các nhà nghiên cứu Việt Nam đang từng bước tiếp cận tư duy đó, không chỉ phát triển sản phẩm mà còn bắt đầu xây dựng lộ trình để công nghệ có thể đi vào thực tiễn.

Kinh tế tuần hoàn đang trở thành một lợi thế cạnh tranh mới

Một nhóm dự án khác cũng nhận được nhiều sự quan tâm là các sáng kiến về thực phẩm, công nghệ sinh học và kinh tế tuần hoàn.

Điểm chung của các dự án này là khả năng tạo ra giá trị mới từ những nguồn tài nguyên vốn bị xem là phụ phẩm hoặc chất thải. Mít non được chuyển hóa thành nguồn protein bền vững phục vụ ngành thực phẩm. Thân chuối trở thành vật liệu hydrogel ăn được giúp kéo dài thời gian bảo quản nông sản. Công nghệ lên men Koji mở ra những hương vị mới cho cà phê đặc sản đồng thời giảm thiểu chất thải trong chế biến. Rác thải thực phẩm lại trở thành nguồn nguyên liệu để sản xuất các chế phẩm vi sinh phục vụ nông nghiệp.

Những sáng kiến này phản ánh một xu hướng quan trọng của đổi mới sáng tạo hiện nay: thay vì chỉ tạo ra sản phẩm mới, các nhà khoa học đang thiết kế lại toàn bộ chuỗi giá trị theo hướng tuần hoàn, nơi mỗi dòng vật chất đều có thể được tái sử dụng và mỗi đổi mới đều gắn với mục tiêu giảm phát thải, gia tăng thu nhập cho người sản xuất và nâng cao tính bền vững của hệ thống.

Pitching là hành trình học cách kể một câu chuyện

Điều mà KisStartup quan sát được xuyên suốt phiên pitching là sự thay đổi trong cách các nhà khoa học tiếp cận việc giới thiệu công nghệ của mình.

Trước đây, nhiều nhà nghiên cứu thường bắt đầu bằng những thông số kỹ thuật hoặc kết quả nghiên cứu. Nhưng tại LIF Global, họ được khuyến khích bắt đầu bằng vấn đề mà xã hội đang phải đối mặt, sau đó mới giới thiệu công nghệ như một giải pháp để giải quyết vấn đề đó.

Sự thay đổi tưởng như nhỏ này lại là nền tảng của quá trình thương mại hóa. Nhà đầu tư không đầu tư vào một công nghệ chỉ vì nó mới; doanh nghiệp không mua một giải pháp chỉ vì nó tiên tiến. Điều họ quan tâm là giá trị mà công nghệ có thể tạo ra cho khách hàng và xã hội.

Đó cũng là điều mà LIF Global đang giúp các innovators xây dựng: khả năng chuyển hóa ngôn ngữ khoa học thành ngôn ngữ của thị trường.

Từ Việt Nam đến thế giới

Phiên pitching ngày hôm nay cũng mang đến cho KisStartup một niềm tin mạnh mẽ hơn về tiềm năng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam.

Việt Nam không thiếu những công nghệ có chất lượng, cũng không thiếu những nhà khoa học tâm huyết. Điều còn thiếu chính là những hệ sinh thái đủ mạnh để đồng hành cùng họ trên chặng đường từ nghiên cứu đến thị trường, từ bằng sáng chế đến doanh nghiệp và từ những sáng kiến trong phòng thí nghiệm đến những tác động tích cực đối với xã hội.

Đó cũng là lý do KisStartup tiếp tục đồng hành cùng chương trình LIF Global. Chúng tôi tin rằng thương mại hóa không chỉ là bán một công nghệ. Đó là quá trình kết nối tri thức, con người, nguồn lực và thị trường để những đổi mới sáng tạo thực sự tạo ra giá trị cho cộng đồng.

Hành trình tại Vương quốc Anh vẫn đang tiếp tục. Và cùng với mỗi cuộc gặp gỡ, mỗi phiên thảo luận và mỗi bài học mới, chúng tôi hy vọng sẽ mang về thêm nhiều kinh nghiệm quốc tế để góp phần xây dựng một hệ sinh thái thương mại hóa đổi mới sáng tạo ngày càng hiệu quả tại Việt Nam.

Các nhà đổi mới sáng tạo Việt Nam tham gia phiên Global Pitching tại LIF Global 2026

Net-Zero & Nông nghiệp thông minh với khí hậu

• Trần Tú (Ho Chi Minh City University of Technology): CO₂ Field Measurement and Satellite Monitoring Service – Dịch vụ đo đạc CO₂ tại hiện trường kết hợp dữ liệu vệ tinh phục vụ MRV, thị trường carbon và Net-Zero.
• Tô Thị Mai Hương (University of Science and Technology of Hanoi): GreenRice Initiative – Giống lúa phát thải thấp ứng dụng CRISPR, kết hợp AI và MRV số cho nông nghiệp bền vững.

An toàn giao thông & Công nghệ y sinh

• Lưu Nguyễn Phú Thượng (Đại học Văn Lang): Pedestrian Safety Simulation and Smart Protection System – Mô phỏng va chạm và giải pháp bảo vệ người đi bộ.
• Trần Văn Hiếu (University of Science, VNU-HCM): VitaDerm BioTech – Protein FGF-2 hỗ trợ điều trị bỏng và tái tạo mô.
• Trần Phương Thảo (Hanoi University of Pharmacy): TPTMedchem – Thuốc đa mục tiêu thế hệ mới hướng tới điều trị bệnh Alzheimer. 

Thực phẩm, kinh tế tuần hoàn & Công nghệ sinh học

• Trần Anh Tuấn (Lemit Foods): Upcycled Protein – The Net-Zero Jackfruit Solution – Protein thay thế từ mít non theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
• Đinh Mai Linh (Hanoi University of Science and Technology): BioGel Solus – Màng hydrogel ăn được từ thân chuối giúp kéo dài thời gian bảo quản nông sản.
• Nguyễn Thị Kim Cúc (Thuyloi University): Koji Technology – Công nghệ lên men Koji nâng cao giá trị cà phê đặc sản và phát triển chuỗi giá trị bao trùm.
• Hoàng Nguyên (University of Science, VNU-HCM): CymbionX – Chế phẩm vi sinh và biostimulant từ rác thải thực phẩm phục vụ nông nghiệp bền vững.